Tôn giáo, Tư tưởng
Tác giả: Nhiều Tác Giả

Cuộc Đời Và Sự Nghiệp Của Linh Mục Trần Lục…

Chương 4: CỤ SÁU TRẦN LỤC, MỘT VĨ NHÂN CỦA LỊCH SỬ HIỆN ĐẠI

Vũ Huy Bá

Địa danh Phát Diệm có mặt trên bản đồ Việt Nam từ 1829 do Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ khai sinh và Cụ Sáu Trần Lục đã biến nó thành địa linh nhân kiệt ở thời lịch sử hiện đại. Mà theo các sử gia, lịch sử hiện đại bắt đầu từ 1789 đến ngày nay. [1]

Trong lời giới thiệu cuốn sách in ronéo năm 1991, do học giả Hoàng Xuân Việt viết: Cuốn Thắng cảnh Phát Diệm, địa linh nhân kiệt và kỳ quan, Đức cha Phaolô Nguyễn Minh Nhật, Giám mục Xuân Lộc, chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, đã có những xác định như sau:

"Ai trong chúng ta cũng hãnh diện về tổ quốc Việt Nam giàu đẹp, giữa những phong phú vô vàn của đất nước, chỉ có một miền đặc thù, với những kỳ quan và con người độc nhất vô nhị, đó là Phát Diệm và Cha Trần Lục. Địa danh này không chỉ là niềm hãnh diện riêng cho những người theo Đạo, mà còn cho mọi người dân Việt có những tự hào chính đáng về đất nước và con người Việt Nam" [2].

Quả vậy, nói đến Phát Diệm không thể không nói đến Cụ Sáu Trần Lục và nhắc tới quần thể kiến trúc khu nhà thờ Phát Diệm không thể không mến phục tác giả của nó là Cụ Sáu Trần Lục. Và nếu sử gia Trần Trọng Kim đã viết: "Sử sách không những chỉ là để ghi chép những công việc đã qua mà thôi, nhưng lại phải suy xét việc gốc ngọn, tìm tòi cái căn nguyên những công việc của người ta đã làm. Chủ đích là để làm cái gương chung cổ cho người cả nước được đời đời soi vào đấy mà biết cái sự sinh hoạt của người trước phải lao tâm lao lực những thế nào mới chiếm đựơc cái địa vị ở dưới bóng mặt trời này" [3], thì cuộc đời và sự nghiệp của Cụ Sáu là cái "gương chung cổ cho người cả nước đời đời soi chung". Và dưới đây là những nét lớn của cuộc đời Cụ Sáu đã đem "cái lao tâm lao lực" vun đắp cho Phát Diệm.

Năm 1865, Cụ Sáu về nhận cai quản giáo xứ Phát Diệm, một giáo xứ đang không có chủ chăn đã hơn 2 năm kể từ khi cha Tôma Kỳ, vì sáng lập giáo xứ Phát Diệm bị bắt ngày 21/7/1861 và bị trảm quyết ngày 5/12/1861. Kế thừa ngài là cha Andrê Dũng cũng bị bắt ngày 20/5/1863 và bị chết rũ tù tại khám đường Ninh Bình. Trong sách Thuật lại ít nhiều ca vè Cụ Sáu đã làm, nơi mục Tự tình Cụ Sáu đã ghi:

Rồi ra Phát Diệm xứ đường

Trước sau nhi Dậu hoàng hoàng xuất thân [4].

Phát Diệm vốn là một vùng tân lập do Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ khai dựng năm 1829 [5]. Thực cảnh Phát Diệm khi Cụ Sáu về làm chính xứ là một nơi bùn lầy, nước đọng, nước mặn chua phèn, dân tình nghèo khổ. Thêm nữa là cảnh hỗn mang, hoang dã. Linh mục Trần Công Hoán đã tả về tình hình Phát Diệm hồi đó như sau:

Việc khẩn cấp cha phải thi hành ngay, là khôi phục sự an ninh. Hồi ấy cướp bóc lung tung; nhà nào hơi có máu mắt, rất có thể là mồi ngon cho bọn cướp. Bàn bạc với quan Phủ Huyện, ngài lập dân vệ ở mỗi làng, làm điếm canh; tù và, trống, mõ, giáo mác, gậy tầy; hễ nghe đâu kêu làng, các xã chung quanh phải đến tiếp ứng; đôi khi chính cha đứng chỉ huy. [6]

Nhờ tài khéo léo tổ chức đó mà an ninh được vãn hồi, chẳng những cho Kim Sơn -Phát Diệm mà còn cho cả tỉnh Ninh Bình và Thanh Hóa nữa. Công việc tiếp theo là chỉnh trang tái thiết miền đất tân bồi và chiêu dân lập ấp vì sau những năm dài cấm đạo, Phát Diệm đã thành hoang dã. Để chiêu dân về, Cụ Sáu đã vâng lời Đức cha Jeantet (Chiêu) thân hành vào kinh đô Huế để xin vua Tự Đức cho phép dân được hồi cư lập nghiệp và yêu cầu trả lại cho dân những điền thổ đã bị tịch thu trong thời kỳ cấm đạo. Cụ Sáu được nhà vua bịêt đãi và chấp thuận mọi điều xin trong sớ. Do đó mà uy danh Cụ bắt đầu như "cá kình vùng vẫy ở biển Đông".

Tiếp tục công trình khai hoang của Nguyễn Công Trứ, Cụ Sáu đã huy động nhân dân đắp những con đê nhỏ, đắp thêm đê mới, đào ngòi, xây cống, dựng cầu... cho nên chẳng bao lâu Phát Diệm - Kim Sơn đã trở thành trù phú, đời sống người dân được nâng cao và sung túc.

Hết Chương 4: CỤ SÁU TRẦN LỤC, MỘT VĨ NHÂN CỦA LỊCH SỬ HIỆN ĐẠI
Thông tin sách

Hết Chương 4: CỤ SÁU TRẦN LỤC, MỘT VĨ NHÂN CỦA LỊCH SỬ HIỆN ĐẠI, mời bạn đọc tiếp Chương 5: VIỆC DẸP PHE ĐẢNG VĂN THÂN hoặc xem lại Chương 3: NHÀ THỜ PHÁT DIỆM

Hoặc bạn cũng có thể bấm phím mũi tên TRÁI, PHẢI để chuyển trang nhanh