Truyện cổ tích
Tác giả: Nguyễn đổng Chi

Kho Tàng Truyện Cổ Tích

Chương 1: Lời Dẫn

MỤC LỤC

LỜI DẪN

LỜI NÓI ĐẦU

LỜI NÓI ĐẦU LẦN TÁI BẢN THỨ TƯ

CÙNG MỘT TÁC GIẢ

NGUYỄN ĐỔNG CHI NHÀ VĂN - NHÀ KHOA HỌC

Phần thứ nhất

NGHIÊN CỨU TRUYỆN CỔ TÍCH NÓI CHUNG VÀ TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM

I. BẢN CHẤT TRUYỆN CỔ TÍCH

1. PHÂN LOẠI TRUYỆN CỔ, MỘT VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ LÂU, NHƯNG VẪN CÒN RẤT MỚI MẺ.

2. TRUYỆN CỔ TÍCH KHÁC VỚI NHỮNG LOẠI CHUYỆN NÀO?

3. RANH GIỚI GIỮA TRUYỀN THUYẾT VÀ CỔ TÍCH

4. ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI CỦA CỔ TÍCH

5. CÓ MẤY LOẠI TRUYỆN CỔ TÍCH?

6. PHÂN BIỆT TRUYỆN CỔ TÍCH VỚI LỊCH SỬ VÀ VỚI TIỂU THUYẾT

II. LAI LỊCH TRUYỆN CỔ TÍCH

1. CON ĐƯỜNG PHÁT TRIỂN TỪ THẦN THOẠI ĐẾN CỔ TÍCH

Truyền thuyết cổ tích xuất hiện vào thời kỳ nào?

2. TRUYỀN THUYẾT, CỔ TÍCH ĐÃ DỰA TRÊN VŨ TRỤ QUAN NÀO?

3. SỰ XUẤT HIỆN VÀ SỰ SUY TÀN CỦA TRUYỆN CỔ TÍCH

4. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH MỘT TRUYỆN CỔ TÍCH

5. TÁC GIẢ TRUYỆN CỔ TÍCH

III. TRUYỆN CỔ VIỆT NAM QUA CÁC THỜI ĐẠI

1. THẦN THOẠI, TRUYỀN THUYẾT, LOẠI TRUYỆN XƯA NHẤT CỦA NGƯỜI VIỆT

2. TRUYỆN CỔ TÍCH THỜI PHONG KIẾN TỰ CHỦ

3. VIỆT ĐIỆN U LINH TẬP, LĨNH-NAM CHÍCH QUÁI VÀ NHỮNG SÁCH SƯU TẦM TRUYỆN CỔ SAU ĐÓ

4. THỜI KỲ SUY TÀN CỦA TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM

PHẦN THỨ HAI

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM

I. NGUỒN GỐC SỰ VẬT

1. SỰ TÍCH DƯA HẤU

2. SỰ TÍCH TRẦU, CAU VÀ VÔI

KHẢO DỊ

3. SỰ TÍCH TRÁI SẦU RIÊNG

4. SỰ TÍCH CÂY HUYẾT DỤ

KHẢO DỊ

5. SỰ TÍCH CHIM HÍT CÔ

KHẢO DỊ

6. SỰ TÍCH CHIM TU HÚ

KHẢO DỊ

7. SỰ TÍCH CHIM QUỐC

KHẢO DỊ

8. SỰ TÍCH CHIM NĂM-TRÂU-SÁU-CỘT VÀ CHIM BẮT-CÔ-TRÓI-CỘT

KHẢO DỊ

9. SỰ TÍCH CHIM ĐA ĐA

KHẢO DỊ

10. SỰ TÍCH CON NHÁI

KHẢO DỊ

11. SỰ TÍCH CON MUỖI

KHẢO DỊ

12. SỰ TÍCH CON KHỈ

KHẢO DỊ

13. SỰ TÍCH CÁ HE

KHẢO DỊ

14. SỰ TÍCH CON SAM

15. SỰ TÍCH CON DÃ TRÀNG

KHẢO DỊ

16. GỐC TÍCH BỘ LÔNG QUẠ VÀ BỘ LÔNG CÔNG

KHẢO DỊ

17. GỐC TÍCH TIẾNG KÊU CỦA VẠC, CỘC, DỦ DỈ, ĐA ĐA VÀ CHUỘT

18. GỐC TÍCH CÁI NỐT DƯỚI CỔ CON TRÂU

KHẢO DỊ

19. SỰ TÍCH CÁI CHÂN SAU CON CHÓ

20. SỰ TÍCH CÁI CHỔI

KHẢO DỊ

21. SỰ TÍCH ÔNG ĐẦU RAU

KHẢO DỊ

22. SỰ TÍCH ÔNG BÌNH VÔI

23. SỰ TÍCH CÂY NÊU NGÀY TẾT

KHẢO DỊ

24. GỐC TÍCH BÁNH CHƯNG VÀ BÁNH DẦY

25. GỐC TÍCH RUỘNG THÁC ĐAO HAY LÀ TRUYỆN LÊ PHỤNG HIỂU

KHẢO DỊ

II. SỰ TÍCH ĐẤT NƯỚC VIỆT

26. SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

KHẢO DỊ

27. SỰ TÍCH HỒ BA-BỂ

KHẢO DỊ

28. SỰ TÍCH ĐẦM NHẤT-DẠ VÀ BÃI TỰ-NHIÊN

29. SỰ TÍCH ĐẦM MỰC

KHẢO DỊ

30. SỰ TÍCH SÔNG NHÀ-BÈ HAY LÀ TRUYỆN THỦ HUỒN

KHẢO DỊ

31. TẠI SAO SÔNG TÔ-LỊCH VÀ SÔNG THIÊN-PHÙ HẸP LẠI?

KHẢO DỊ

32. SỰ TÍCH ĐÁ VỌNG PHU

KHẢO DỊ

33. SỰ TÍCH ĐÁ BÀ-RẦU

34. SỰ TÍCH THÀNH LỒI

KHẢO DỊ

35. SỰ TÍCH NÚI NGŨ-HÀNH

KHẢO DỊ

III. SỰ TÍCH CÁC CÂU VÍ

36. THẠCH SÙNG CÒN THIẾU MẺ KHO HAY LÀ SỰ TÍCH CON MỐI

KHẢO DỊ

37. BÒ BÉO BÒ GẦY

KHẢO DỊ

38. NỮ HÀNH GIÀNH BẠC

39. LẨY BẨY NHƯ CAO BIỀN DẬY NON

KHẢO DỊ

40. BỤNG LÀM DẠ CHỊU HAY LÀ TRUYỆN THẦY HÍT

KHẢO DỊ

NGUYỄN ĐỔNG CHI - TRÉSOR DES CONTES VIETNAMIENS

PHỤ BẢN

* Bút tích tác giả

* Chân dung Nguyễn Đổng Chi

* Chân dung tác giả (Họa sĩ Diệp Minh Châu vẽ, 1981)

* Bìa sách "Kho làng truyện cổ tích Việt Nam" (Bản dịch tiếng Nhật. Tokyo, 1975)

ĐỌC KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM TẬP II CỦA NGUYỄN ĐỔNG CHI

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM - TẬP II

PHẦN THỨ HAI

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM

III. CÁC TÍCH CÁC CÂU VÍ

41. ĐỒNG TIỀN VẠN LỊCH

KHẢO DỊ

42. CỦA THIÊN TRẢ ĐỊA

KHẢO DỊ

43. NỢ TÌNH CHƯA TRẢ CHO AI, KHỐI TÌNH MANG XUỐNG TUYỀN ĐÀI CHƯA TAN

KHẢO DỊ

44. NỢ NHƯ CHÚA CHỔM

KHẢO DỊ

45. HỒN TRƯƠNG BA, DA HÀNG THỊT

KHẢO DỊ

46. SINH CON RỒI MỚI SINH CHA SINH CHÁU GIỮ NHÀ RỒI MỚI SINH ÔNG

KHẢO DỊ

47. CON VỢ KHÔN LẤY THẰNG CHỒNG DẠI NHƯ BÔNG HOA LÀI CẮM BÃI CỨT TRÂU

KHẢO DỊ

48. CỨU VẬT VẬT TRẢ ÂN CỨU NHÂN NHÂN TRẢ OÁN

KHẢO DỊ

49. ĐỨA CON TRỜI ĐÁNH HAY LÀ TRUYỆN TIẾC GÀ CHÔN MẸ

[50]. GIẾT CHÓ KHUYÊN CHỒNG

KHẢO DỊ

51. CHA MẸ NUÔI CON BỂ HỒ LAI LÁNG CON NUÔI CHA MẸ KỂ THÁNG KỂ NGÀY

KHẢO DỊ

52. CHƯA ĐỖ ÔNG NGHÈ ĐÃ ĐE HÀNG TỔNG

KHẢO DỊ

53. DÌ PHẢI THẰNG CHẾT TRÔI, TÔI PHẢI ĐÔI SẤU SÀNH

KHẢO DỊ

54. CÁI KIẾN MÀY KIỆN CỦ KHOAI

KHẢO DỊ

55. VẬN KHỨ HOÀI SƠN NĂNG TRÍ TỬ, THỜI LAI BẠCH THỦY KHẢ THÔI SINH

KHẢO DỊ

56. TRINH PHỤ HAI CHỒNG

KHẢO DỊ

57. KIỆN NGÀNH ĐA

KHẢO DỊ

58. TO ĐẦU MÀ DẠI, NHỎ DÁI MÀ KHÔN

KHẢO DỊ

59. NHÂN THAM TÀI NHI TỬ, ĐIỂU THAM THỰC NHI VONG

KHẢO DỊ

60. NÓI DỐI NHƯ CUỘI

KHẢO DỊ

61. CỦA TRỜI TRỜI LẠI LẤY ĐI GIƯƠNG ĐÔI MẮT ẾCH LÀM CHI ĐƯỢC TRỜI

KHẢO DỊ

IV. THÔNG MINH TÀI TRÍ VÀ SỨC KHỎE

62. HAI ÔNG TƯỚNG ĐÁ RÃI

KHẢO DỊ

63. LÊ NHƯ HỔ

KHẢO DỊ

64. CHÀNG LÍA

KHẢO DỊ

65. ANH EM SINH NĂM

KHẢO DỊ

66. BỐN ANH TÀI

KHẢO DỊ

67. KHỔNG LỒ ĐÚC CHUÔNG HAY LÀ SỰ TÍCH TRÂU VÀNG HỒ TÂY

KHẢO DỊ

68. THẠCH SANH

KHẢO DỊ

69. ĐẠI VƯƠNG HAI HAY LÀ TRUYỆN GIẾT THUỒNG LUỒNG

KHẢO DỊ

70. ÔNG Ồ

KHẢO DỊ

71. ÂM DƯƠNG GIAO CHIẾN

KHẢO DỊ

72. YẾT KIÊU

73. LÝ ÔNG TRỌNG HAY LÀ SỰ TÍCH THÁNH CHÈM

KHẢO DỊ

74. BẢY GIAO, CHÍN QUỲ

75. NGƯỜI Ả ĐÀO VỚI GIẶC MINH

KHẢO DỊ

76. BỢM LẠI GẶP BỢM HAY BỢM GIÀ MẮC BẪY CÒ KE

77. QUẬN GIÓ

78. CON MỐI LÀM CHỨNG

KHẢO DỊ

79. BÙI CẦM HỔ

KHẢO DỊ

80. EM BÉ THÔNG MINH

KHẢO DỊ

81. TRẠNG HIỀN

82. THẦN GIỮ CỦA

83. KẺ TRỘM DẠY HỌC TRÒ

KHẢO DỊ

84. CON MỤ LƯỜNG

KHẢO DỊ

85. CON SÁO VÀ PHÚ TRƯỞNG GIẢ

KHẢO DỊ

86. CON THỎ, CON GÀ VÀ CON HỔ

KHẢO DỊ

87. CON THỎ VÀ CON HỔ

KHẢO DỊ

88. MƯU CON THỎ

KHẢO DỊ

89. BỢM GIÀ MẮC BẪY HAY LÀ MƯU TRÍ ĐÀN BÀ

KHẢO DỊ

90. GÁI NGOAN DẠY CHỒNG

KHẢO DỊ

91. BÀ LỚN ĐƯỜI ƯƠI

KHẢO DỊ

92. CON CHÓ, CON MÈO VÀ ANH CHÀNG NGHÈO KHỔ

KHẢO DỊ

93. NGƯỜI HỌ LIÊU VÀ DIÊM VƯƠNG

TRÉSOR DES CONTES VIETNAMIENDE NGUYEN DONG CHI

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM CỦA NGUYỄN ĐỔNG CHI

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM TẬP III

PHẦN THỨ HAI

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT- NAM

V. SỰ TÍCH ANH HÙNG NÔNG DÂN

94. CỐ GHÉP

KHẢO DỊ

95. ÔNG NAM CƯỜNG

96. CỐ BU

KHẢO DỊ

97. QUẬN HE

98. HẦU TẠO

99. LÊ LỢI

KHẢO DỊ

100. LÊ VĂN KHÔI

KHẢO DỊ

101. BA VÀNH

KHẢO DỊ

102. HAI NÀNG CÔNG CHÚA NHÀ TRẦN

103. VỢ BA CAI VÀNG

KHẢO DỊ

104. VUA HEO

KHẢO DỊ

105. NGƯỜI THỢ MỘC NAM-HOA

KHẢO DỊ

VI. TRUYỆN PHÂN XỬ

106. NGƯỜI ĐẦY TỚ VÀ NGƯỜI ĂN TRỘM

KHẢO DỊ

107. BA CHÀNG THIỆN NGHỆ

KHẢO DỊ

108. CHÀNG NGỐC ĐƯỢC KIỆN

KHẢO DỊ

109. NGƯỜI ĐÀN BÀ BỊ VU OAN

KHẢO DỊ

110. TRA TẤN HÒN ĐÁ

KHẢO DỊ

111. NGUYỄN KHOA ĐĂNG

KHẢO DỊ

112. SỢI BẤC TÌM RA THỦ PHẠM

KHẢO DỊ

113. PHÂN XỬ TÀI TÌNH

KHẢO DỊ

114. NGƯỜI ĐÀN BÀ MẤT TÍCH

115. TINH CON CHUỘT

KHẢO DỊ

VII. TRUYỆN THẦN TIÊN MA QUỶ VÀ PHÙ PHÉP

116. HÀ Ô LÔI

117. MIẾNG TRẦU KỲ DIỆU

KHẢO DỊ

118. TÚ UYÊN

KHẢO DỊ

119. NỢ DUYÊN TRONG MỘNG

KHẢO DỊ

120. TỪ ĐẠO HẠNH HAY SỰ TÍCH THÁNH LÁNG

KHẢO DỊ

121. CHÀNG ĐỐN CỦI VÀ CON TINH

KHẢO DỊ

122. NGƯỜI THỢ ĐÚC VÀ ANH HỌC NGHỀ

123. SỰ TÍCH ĐÌNH LÀNG ĐA HÒA

KHẢO DỊ

124. CON CHIM KHÁCH MÀU NHIỆM

KHẢO DỊ

125. CÂY TRE TRĂM ĐỐT

KHẢO DỊ

126. NGƯỜI LẤY CÓC

KHẢO DỊ

127. CÂY THUỐC CẢI TỬ HOÀN SINH HAY LÀ SỰ TÍCH THẰNG CUỘI CUNG TRĂNG

KHẢO DỊ

128. LẤY CHỒNG DÊ

KHẢO DỊ

129. NGƯỜI LẤY ẾCH

KHẢO DỊ

130. SỰ TÍCH ĐỘNG TỪ THỨC

KHẢO DỊ

131. NGƯỜI HỌC TRÒ VÀ BA CON QUỶ

KHẢO DỊ

132. HAI CÔ GÁI VÀ CỤC BƯỚU

KHẢO DỊ

133. NGƯỜI HÓA DẾ

KHẢO DỊ

134. THÁNH GIÓNG

KHẢO DỊ

135. AI MUA HÀNH TÔI HAY LÀ LỌ NƯỚC THẦN

KHẢO DỊ

136. NGƯỜI DÂN NGHÈO VÀ NGỌC HOÀNG

KHẢO DỊ

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM CỦA NGUYỄN ĐỔNG CHI

PHẦN THỨ HAI

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM

137. SỰ TÍCH CÔNG CHÚA LIỄU HẠNH

KHẢO DỊ

138. NGƯỜI THỢ SĂN VÀ MỤ CHẰNG

KHẢO DỊ

139. QUAN TRIỀU HAY LÀ CHIẾC ÁO TÀNG HÌNH

KHẢO DỊ

VIII. TRUYỆN ĐỀN ƠN TRẢ OÁN

140. THỬ THẦN VÀ MIÊU THẦN HAY LÀ SỰ TÍCH CHUỘT VÀ MÈO

KHẢO DỊ

141. CON CÓC LIẾM NƯỚC MƯA

KHẢO DỊ

142. THẦY CỨU TRÒ

143. HAI CON CÒ VÀ CON RÙA

KHẢO DỊ

144. CÔ GÁI LẤY CHỒNG HOÀNG TỬ

KHẢO DỊ

145. NGƯỜI DÌ GHẺ ÁC NGHIỆT HAY LÀ SỰ TÍCH CON DẾ

KHẢO DỊ

146. LÀM ƠN HÓA HẠI

147. HUYỀN QUANG

KHẢO DỊ

148. TIÊU DIỆT MÃNG XÀ

KHẢO DỊ

149. GIÁP HẢI

KHẢO DỊ

150. TAM VÀ TỨ

KHẢO DỊ

151. BÍNH VÀ ĐINH

KHẢO DỊ

152. HÀ RẦM HÀ RẠC

KHẢO DỊ

153. ÔNG GIÀ HỌ LÊ

KHẢO DỊ

154. TẤM CÁM

KHẢO DỊ

155. AO PHẬT

KHẢO DỊ

156. PHẠM NHĨ HAY LÀ SỰ TÍCH ÔNG BA MƯƠI

157. CON MA BÁO THÙ

KHẢO DỊ

158. RẮN BÁO OÁN

KHẢO DỊ

159. RẠCH ĐÙI GIẤU NGỌC

KHẢO DỊ

160. NGƯỜI HỌC TRÒ VÀ CON HỔ

KHẢO DỊ

161. SỰ TÍCH ĐỀN CỜN

KHẢO DỊ

162. HOẰNG TÍN HẦU

KHẢO DỊ

163. QUÂN TỬ

KHẢO DỊ

164. CƯỜNG BẠO ĐẠI VƯƠNG

KHẢO DỊ

165. MŨI DÀI

KHẢO DỊ

166. BỐN CÔ GÁI MUỐN LẤY CHỒNG HOÀNG TỬ

KHẢO DỊ

167. ÔNG DÀI ÔNG CỘC HAY LÀ SỰ TÍCH THẦN SÔNG KỲ-CÙNG

KHẢO DỊ

168. SỰ TÍCH THÁP BÁO ÂN

169. NÀNG XUÂN HƯƠNG

KHẢO DỊ

170. VỤ KIỆN CHÂU CHẤU

KHẢO DỊ

IX - TÌNH BẠN, TÌNH YÊU VÀ NGHĨA VỤ

171. BÀ CHÚA ONG

172. ANH CHÀNG HỌ ĐÀO

KHẢO DỊ

173. DUYÊN NỢ TÁI SINH

KHẢO DỊ

174. MỴ CHÂU - TRỌNG THỦY HAY LÀ TRUYỆN NỎ THẦN

KHẢO DỊ

175. CÔ GÁI CON THẦN NƯỚC MÊ CHÀNG ĐÁNH CÁ

KHẢO DỊ

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM ĐÔI ĐIỀU SUY NGHĨ

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM TẬP V

PHẦN THỨ HAI

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM

IX - TÌNH BẠN, TÌNH YÊU VÀ NGHĨA VỤ

176. QUAN ÂM THỊ KÍNH

KHẢO DỊ

177. NGUYỄN THỊ BÍCH CHÂU

KHẢO DỊ

178. SỰ TÍCH BÃI ÔNG NAM

179. CHIẾC GIÀY THƠM

KHẢO DỊ

180. BÁN TÓC ĐÃI BẠN

KHẢO DỊ

181. TRỌNG NGHĨA KHINH TÀI

KHẢO DỊ

182. Ả CHỨC CHÀNG NGƯU

KHẢO DỊ

183. BỐN NGƯỜI BẠN

KHẢO DỊ

184. NGƯỜI CƯỚI MA

KHẢO DỊ

185. VỢ CHÀNG TRƯƠNG

KHẢO DỊ

186. SỰ TÍCH KHĂN TANG

KHẢO DỊ

187. NGẬM NGẢI TÌM TRẦM HAY LÀ SỰ TÍCH NÚI MẪU-TỬ

KHẢO DỊ

188. CÁI VẾT ĐỎ TRÊN MÁ CÔNG NƯƠNG

KHẢO DỊ

X. - TRUYỆN VUI TƯƠI DÍ DỎM

189. CHÀNG NGỐC HỌC KHÔN

KHẢO DỊ

190. PHIÊU LƯU CỦA ANH CHÀNG NGỐC HAY LÀ LÀM THEO VỢ DẶN

KHẢO DỊ

191. THỊT GÀ THUỐC CHỒNG

KHẢO DỊ

192. HÒA THƯỢNG VÀ NGƯỜI THỢ GIÀY

KHẢO DỊ

193. HAI ANH EM VÀ CON CHÓ ĐÁ

KHẢO DỊ

194. CHÀNG RỂ THONG MANH

KHẢO DỊ

195. LÀM CHO CÔNG CHÚA NÓI ĐƯỢC

KHẢO DỊ

196. RỦ NHAU ĐI KIẾM MẬT ONG

KHẢO DỊ

197. CÔ GÁI LỪA THÀY SÃI, XÃ TRƯỞNG VÀ ÔNG QUAN HUYỆN

KHẢO DỊ

198. THẦY LANG BẤT ĐẮC DĨ

KHẢO DỊ

199. "GIẬN MÀY TAO Ở VỚI AI" HAY LÀ TRUYỆN PHƯỢNG HOÀNG ĐẤT

KHẢO DỊ

200. CÁI CHẾT CỦA BỐN ÔNG SƯ

KHẢO DỊ

201. HAI BẢY MƯỜI BA

KHẢO DỊ

PHẦN THỨ BA

NHẬN ĐỊNH TỔNG QUÁT VỀ KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM

IV. ĐẶC ĐIỂM CỦA TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM

1. YẾU TỐ TƯỢNG TRƯNG TRONG LOẠI HÌNH TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM NÓI CHUNG ÍT XA LẠ VỚI NHÂN TÍNH; LOẠI TRUYỆN SINH HOẠT CHIẾM MỘT TỶ LỆ TƯƠNG ĐỐI CAO; LOẠI TRUYỆN THẦN KỲ, TRUYỆN LÀI VẬT, TRUYỆN PHIÊU LƯU MẠO HIỂM CHIẾM MỘT TỶ LỆ TƯƠNG ĐỐI THẤP.

2. TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM THẤM ĐẬM CHẤT LIỆU ĐỜI SỐNG XÃ HỘI VIỆT CỔ; LÀ BIẾU TRƯNG NGHệ THUẬT CỦA CÁI HIỀN HÒA, NHÂN ÁI, HAY TÍNH CHỪNG MỰC TRONG TÂM LÝ DÂN TỘC.

3.TÍNH CÁCH PHÊ PHÁN HIỆN THỰC KHÁ ĐẬM TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM; NHÂN VẬT TÍCH CỰC THƯỜNG TỎ RA KHÔNG BẰNG LÒNG VỚI TRẬT TỰ TẬP TỤC CÓ SẴN, PHẢN ỨNG LẠI CÁI TI TIỆN TẦM THƯỜNG.

4. TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM CÓ MỘT MẢNG ĐÁNG KỂ NÊU BẬT VAI TRÒ TÍCH CỰC CỦA NGƯỜI NỮ: ĐỀ CẬP ĐẾN ƯỚC MƠ TÌNH YÊU VÀ HÔN NHÂN TỰ DO.

V. THỬ TÌM NGUỒN GỐC TRUYỆN CỐ TÍCH VIỆT - NAM

1. CÁC TRƯỜNG PHÁI CỔ TÍCH HỌC XƯA NAY VỚI VẤN ĐỀ CÁI "CHUNG" VÀ CÁI "RIÊNG" TRONG LOẠI HÌNH CỔ TÍCH

2. NGUỒN GỐC NGOẠI LAI CỦA TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM.

3. THU HÚT TINH HOA KHO TRUYỆN CỦA CÁC DÂN TỘC ANH EM

4. NGUỒN GỐC BẢN ĐỊA CỦA TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM

LỜI SAU SÁCH

THƯ MỤC THAM KHẢO

I. SÁCH VÀ BÀI

II. BÁO VÀ TẠP CHÍ

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM TỪ BÌNH DIỆN MỘT CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU

A TRESURE CHEST OF VIETNAMESE FOLKLORE FROM A RESEARCHER’S PERSPECTIVE

NHÀ CỔ TÍCH HỌC NGUYỄN ĐỔNG CHI VỚI BỘ KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM

I. KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM - BỘ SÁCH LỚN QUY TỤ MỌI NGUỒN CỦA TRUYỆN CỔ TÍCH

II- KHẢO DỊ - THAO TÁC ĐẦU TIÊN ĐEM LẠI CHO TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT-NAM MỘT CÁI NHÌN ĐỐI SÁNH

III- NHỮNG NHẬN ĐỊNH TỔNG QUÁT - DỰ CẢM ĐÚNG HƯỚNG VỀ MỘT CÁCH NHÌN ĐỔI MỚI, TOÀN DIỆN ĐỐI VỚI TRUYỆN CỔ TÍCH

MỘT VÀI KÍ ỨC VỀ ANH TÔI

TUỔI TRẺ HIẾU ĐỘNG

TẬP SỰ VÀO ĐỜI

HOẠT ĐỘNG XÃ HỘI VÀ TỪNG BƯỚC ĐỊNH HƯỚNG

TÌNH YÊU VÀ SỰ NGHIỆP

NHỮNG CANH BẠC ĐỎ...

BẢNG TRA CỨU TÊN TRUYỆN KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM

***

KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM , kể từ lần in thứ bảy, in cùng lúc trọn bộ cả năm tập. Rất tiếc, ở những lần in toàn vẹn này tác giả đã không còn được tự mình xem lại bản in thử, như ông đã từng làm việc đó một cách hứng thú và kiên trì trong sáu lần in lẻ tẻ từng tập trước đây. Tuy nhiên, từ sau khi tập V ra mắt (1982), thân phụ chúng tôi đã có dịp chỉnh lý kỹ cả năm tập, nhất là phần Tổng luận , nhằm chuẩn bị cho một lần in đầy đủ sau này. Chúng tôi cố gắng trung thành với những sửa chữa trực tiếp của ông, kể cả một đôi chỗ ông ủy thác cho tôi soát lại chút ít ít câu chữ, trong khi đọc bộ sách.

Mặt khác, trong lần in thứ tư (1972), tác giả có một thay đổi đáng kể trong kết cấu cuốn sách của mình: ông bỏ đi 2 truyện và thay bằng 2 truyện khác để giữ nguyên số lượng 200 truyện. Cân nhắc kỹ lại trong lần in thứ bảy, chúng tôi đã mạnh dạn đưa một truyện trong số đó trở lại bộ sách: truyện Giết chó khuyên chồng, số 50. Để bạn đọc dễ nhận ra truyện này đã được bỏ đi, chúng tôi đặt chữ số 50 đứng đầu tên truyện trong dấu [ ]. Tôn trọng ý nguyện của tác giả, các quy tắc viết hoa và phiên âm tên người, tên đất vẫn giữ nguyên như trong mấy lần in trước chứ không thay đổi. Tuy vậy, để giúp các nhà nghiên cứu có thể tra tìm nhanh chóng khối lượng tài liệu nước ngoài hết sức lớn mà tác giả đã tham khảo, ở các chú thích xuất xứ, bên cạnh tên người phiên âm trước đây chúng tôi có ký chú thêm nguyên văn, hoặc chuyển ngữ tiếng Pháp. Đối với tên một số dân tộc, hay một số địa danh trên thế giới được nhắc đến trong mục Khảo dị , nếu thấy cần thiết, chúng tôi cũng làm như vậy. Cuối bộ sách, chúng tôi còn thêm vào một Bảng tra cứu tên truyện sắp xếp theo trật tự a b c. Tất cả những việc này đều do các bạn bè thân thiết trong Ban văn học Cổ cận đại Viện Văn học góp sức thực hiện vào năm 1992.

Xin ghi lại ở đây tình cảm biết ơn chân thành của gia đình tác giả. Chúng tôi cũng trân trọng cảm ơn Nhà xuất bản Giáo dục đã có nhã ý đưa Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam vào trường học, để bộ sách đến thẳng với một đối tượng đông đảo từ mấy thập kỷ nay vẫn là người bạn gần gũi của nó: học sinh, sinh viên, giáo viên, giảng viên ngữ văn ở các trường đại học.

Về mặt văn bản, có thể nói đây là bản in hoàn chỉnh nhất.

Hà Nội, ngày 31 - XII - 1998

Con trai tác giả

Gs. NGUYỄN HUỆ CHI

LỜI NÓI ĐẦU

Nghiên cứu và sưu tầm vốn văn nghệ dân gian của dân tộc nói chung và truyện cổ tích nói riêng là một trong những công việc được Nhà nước ta đặc biệt khuyến khích. Trước Cách mạng cũng từng có một vài học giả lưu tâm làm những việc đó, và họ đã công bố kết quả của mình trên sách báo. Gần đây hơn thì những công trình sưu tầm, n ghiên cứu cũng như các cuộc thảo luận giữa các bạn Vũ Ngọc Phan, Trần Thanh Mại và Văn Tân gợi ra nhiều điểm bổ ích cho việc tìm hiểu truyện cổ dân gian.

Nhưng nói chung, chưa nấy ai điều tra thật đầy đủ truyện cổ tích Việt-nam để dựng lên một hệ thống hoàn chỉnh, và trên cơ sở đó, đi sâu nghiên cứu chúng một cách toàn diện. Thực ra, k ho tàng truyện cổ tích của chúng ta có không ít loại hình, trong mỗi loại hình có khá nhiều dạng kết hợp rất phong phú, nhưng hiện vẫn còn nằm lẫn lộn trong các kho sách cũ, trong mọi trí nhớ, mà khả năng cá nhân chưa tìm tòi khai thác hế t được. Do đó, việc nghiên cứu chỉ mới là bước đầu, thiên về khái quát mà thiếu phong phú, cụ thể.

Theo chúng tôi, công tác nghiên cứu và sưu tầm vốn văn nghệ dân tộc quá khứ nếu chưa thành một công việc tập thể, được khơi động thành một phong trào rộng lớn trong cả nước, thì vẫn chưa thể gọi là toàn diện, do đó cũng chưa thể đạt kết quả dứt điểm như ý muốn. Cần phải có một cơ quan chuyên môn hoặc một hội nghề nghiệp để hướng dẫn sưu tầm, trao đổi ý kiến và tập trung tài liệu như ở nhiều nước đã từng làm, thì việc bảo tồn và phát huy vốn cũ mới mong thực hiện tốt được.

T rong khi chờ đợi sự kiện lớn lao và cần thiết đó, chúng tôi bạo dạn đem khả năng tìm tòi cá nhân thu góp những truyện cổ tích Việt-nam nghe được, đọc được và nhớ được từ trước tới nay, chỉ mong cung cấp một tài liệu tham khảo cho những bạn yêu truyền thống văn học của dân tộc.

Bộ sách này là bộ thứ hai trong những công trình nghiên cứu của chúng tôi về truyện truyền miệng, tiếp theo bộ đầu tiên nhan đề Lược khảo về thần thoại Việt-nam. Nó gồm có ba phần:

Phần đầu, tìm hiểu một ít nét về bản chất, lai lịch và lịch sử phát triển của truyện cổ nói chung và cổ tích nói riêng.

Phần thứ hai, chiếm một khoảng rất lớn trong bộ sách là những truyện cổ tích Việt-nam đã chọn lọc và sắp đặt theo một hệ thống riêng

Phần cuối là những nhận xét sơ bộ về đặc điểm tư tưởng, nghệ thuật, qua đây tạm đánh giá tổng quát truyện cổ tích Việt-nam.

Tôn trọng chủ đề và kết cấu đã có của những truyện cổ tích, trong đời sống truyền miệng từ xưa, chúng tôi cố gắng trình bày nguyên, không sửa chữa: Trường hợp những truyện có nhiều địa phương kể khác nhau về chi tiết hay toàn phần, chúng tôi sẽ ghi tóm tắt ở mục Khảo dị để tiện tham khảo. Nếu truyện nào có nội dung tương tự với truyện của các dân tộc khác ở trong nước hay nước ngoài, chúng tôi cũng làm như vậy.

Mục đích bộ sách này là tình hiểu và giới thiệu những truyện cổ tích Việt nam, mong đáp ứng phần nào nhu cầu trước mắt. Nó chỉ giới hạn trong phạm vi truyện cổ tích của người Việt mà chưa đề cập tới kho tàng truyện cổ tích vô cùng phong phú của đồng bào thiểu số chúng ta.

Trong khi khôi phục lại cốt truyện của người xưa, trong khi tìm hiểu vốn cũ của dân tộc, chắc không tránh khỏi lầm lẫn và thiếu sót, chúng tôi mong các bạn xa gần kịp thời chỉ bảo cho.

Sau hết, chúng tôi có lời cảm ơn các bạn đã giúp cho tài liệu, đặc biệt ông bà Nguyễn Văn Nghĩa là những người đã nhen nhóm cho chúng tôi từ cái say mê nghe truyện cổ tích lúc còn trẻ cho đến hứng thú tìm tòi nghiên cứu nó sau này.

Hà-nội, tháng VI năm 1957

NGUYỄN ĐỔNG CHI

LỜI NÓI ĐẦU LẦN TÁI BẢN THỨ TƯ

Các tập I, II, III của bộ Kho tàng truyện cổ tích Việt-nam này từ khi lần lượt ra mắt đến nay đã ngót 15 năm. Trong thời gian qua, chúng tôi nhận được nhiều ý kiến và tài liệu của các bạn xa gần có lòng yêu gửi tới, kể cả ý kiến và lời giới thiệu trên các báo chí, trong nước và ngoài nước [1] . Chúng tôi hết sức cảm kích về sự quan tâm đó của các bạn. Mặt khác, thời gian qua, chúng tôi cũng có để ý tìm tòi thêm những di bản trong nước và trên thế giới qua các tài liệu sách vở cũ và mới. Cho nên trong lần tái bản này chúng tôi đã có thể bổ sung những dị bản mới vào phần Khảo dị mà chúng tôi nhận thấy - cũng như một số bạn góp ý - là hãy còn ít ỏi, và cách kể chuyện quá vắn tắt. Như vậy, phần Khảo dị có sự bổ sung phong phú hơn trước; còn phần truyện chính, nói chung vẫn giữ nguyên, trừ một vài truyện cá biệt: hoặc thay truyện khác vì nội dung không còn thích hợp (ví dụ các truyện số 50 , 77 ), hoặc có bổ sung ít nhiều vì vài bản cũ chưa hoàn chỉnh (ví dụ các truyện số 69 , 99 , 100 ), v.v...

Tóm lại, lần tái bản này đã khắc phục được một số thiếu sót trước đây vấp phải. Tất nhiên do kiến thức có hạn, do chúng ta còn bận chống Mỹ cứu nước, nên việc sưu tầm văn học dân gian nói chung, truyện cổ tích nói riêng, của cả hai miền đất nước vẫn còn chưa được nhiều, và việc bổ sung của chúng tôi cũng chỉ mới có thể thực hiện trong một chừng mực nhất định. Chúng tôi rất lấy làm hân hạnh sẽ được các bạn gần xa chỉ bảo thêm cho những sai sót khác.

Hà-nội, ngày 21 tháng XII năm 1971

NGUYỄN ĐỔNG CHI

Chú thích:

[1] Trong 1 tập san của Pháp quốc Viễn đông học viện (BEFEO), tập LII, số 1, năm 1964, xuất bản ở Pa-ri, có hai bài giới thiệu và phê bình, của Mô-ri-xơ Đuya-răng (Maurice Durand) và của Tiến sĩ dân tộc học Lê Văn Hảo. Ngoài ra, một số giáo trình đại học và luận văn nghiên cứu cũng giới thiệu kỹ những luận điểm cũng như hệ thống truyện cổ tích của chúng tôi.

Hết Chương 1: Lời Dẫn
Thông tin sách

Hết Chương 1: Lời Dẫn, mời bạn đọc tiếp Chương 2: CÙNG MỘT TÁC GIẢ

Hoặc bạn cũng có thể bấm phím mũi tên TRÁI, PHẢI để chuyển trang nhanh